Sociaal domein

Ondanks de stijgende kosten en het toenemend aantal aanvragen binnen het sociaal domein hebben we ervoor gezorgd dat de behoeften en talentontwikkeling van inwoners centraal bleven staan. Daarbij hebben we samen met onze partners en vrijwilligers gewerkt vanuit de uitgangspunten van eigen kracht en ‘samenkracht’ van inwoners aan een goed functionerend voorliggend veld voor lichte ondersteuning en waar nodig maatwerkvoorzieningen en specialistische zorg. Op deze manier hebben we ervoor gezorgd dat inwoners passende ondersteuning konden ontvangen.

In 2025 hebben we hier verder invulling aan gegeven, met speciale aandacht voor de transformatie van duurdere geïndiceerde zorg naar lokaal, vrij toegankelijke ondersteuning. Dit heeft onder andere geleid tot:

• een uitbreiding van activiteiten voor mensen met dementie en hun mantelzorgers;
• een toename van het aantal praktijkondersteuners bij huisartsen;
• de opzet van een succesvolle pilot voor jongeren met complexe problematiek.

Daarnaast hebben we onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de complexe en zorg mijdende doelgroep beter te bereiken en te ondersteunen, zodat ook zij een zo groot mogelijke kans krijgen op herstel en deelname aan de samenleving. Ook hebben we verder ingezet op de professionalisering van ons MensOntwikkelBedrijf waarmee we nog meer inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt hebben kunnen ondersteunen richting verschillende vormen van participatie.

Een goed samenwerkend voorliggend veld voor de ondersteuning aan het merendeel van onze inwoners.
In 2025 hebben we opnieuw ingezet op algemene en collectieve voorzieningen die onze inwoners lichte ondersteuning bieden. Deze ondersteuning wordt geboden door verschillende partners, zoals het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), Synthese, Algemeen Maatschappelijk Werk (AWM) en huisartsen. Met het oog op het versterken van de sociale basis hebben we onder meer duofietsen aangeschaft en rolstoelcursussen georganiseerd en ons aangesloten bij de alliantie suïcidepreventie. Ook hebben we geïnvesteerd in de gezondheid en zelfredzaamheid van onze inwoners. Zo is het programma Kerngezond voortgezet op de basisscholen voor jonge kinderen en hebben we voor ouderen valpreventie-activiteiten opgezet.

Participatiewet
Levensonderhoud
Ook in 2025 is ingezet op de verlaging van het aantal te verstrekken uitkeringen, door het verhogen van de uitstroom naar reguliere banen en door het stijgen van banen met loonkostensubsidie. Het uitkeringsbestand is in 2025 licht toegenomen ten opzichte van 2024, eind 2025 zaten 326 personen in de bijstand t.o.v. 317 eind 2024. Er zijn 92 mensen uitgestroomd waarvan 27 naar werk. Het aantal banen met loonkostensubsidie is toegenomen van 67 in 2024 naar 76 in 2025.

In 2025 is gestart met de voorbereidingen voor de 1e fase van de Participatiewet in balans die vanaf 1 januari 2026 is ingegaan. Op basis van de nieuwe Participatiewet dient beleid herzien en werkinstructies aangepast te worden. Dit project krijgt de komende jaren verder vorm en invulling.  

Doorontwikkeling MensOntwikkelBedrijf (MOB)
In maart 2025 is het Toekomstplan MOB Nu en morgen vastgesteld. In dit toekomstplan zijn ontwikkelopgaven voor het MOB benoemd, het afgelopen jaar is gestart met uitvoering te geven aan deze ontwikkelopgaven. In 2026 geven we hier verder vervolg aan. In 2025 zijn in totaal 136 mensen een traject bij het MOB gestart. 124 deelnemers zijn begeleid naar passende uitstroom, waarvan 103 naar (parttime) werk.  

Daarnaast wordt binnen het MOB in het kader van inburgering, de Module Arbeid en Participatie (MAP) aangeboden. In 2025 zijn 19 personen gestart met de MAP.

Armoedebeleid
Het afgelopen jaar is het huidige armoedebeleid geëvalueerd. De bevindingen uit deze evaluatie worden meegenomen in het nieuwe beleid dat in 2026 zal worden opgesteld. Daarnaast is uitvoering gegeven aan het huidige uitvoeringsprogramma minima- en armoedebeleid.

• Sinds 2025 maakt gemeente Leudal gebruik van de VoorzieningenWijzer. Dit is een instrument dat mensen met inkomens tot modaal helpt bij het kiezen en aanvragen van allerlei voorzieningen die de koopkracht kunnen verbeteren. Inwoners kunnen de VoorzieningenWijzer zelfstandig invullen, daarnaast zijn een aantal maatschappelijke partners getraind in het adviseren van inwoners bij het invullen van de VoorzieningenWijzer. In 2025 zijn de online checks 110 keer ingevuld.
• Sinds 2024 is vanuit preventief oogpunt gestart met Kwikstart. Kwikstart is een app/website voor jongeren die 18 worden. Hierop kunnen jongeren die 18 worden inzien wat er voor hun verandert vanaf hun 18de verjaardag. Vanaf de zomer 2025 zijn 181 jongeren in Leudal die 18 jaar worden, geïnformeerd over Kwikstart en de veranderingen.  

• De tweede editie van de Leudalse Geldwijzer is huis-aan-huis verspreid bij alle inwoners van de gemeente Leudal. Met de krant geven we inwoners inzicht in de beschikbare hulpmogelijkheden rondom omgaan met geld, zodat financiële problemen vroegtijdig kunnen worden gesignaleerd en aangepakt.
• In 2025 is het Regionaal programma volwasseneneducatie en basisvaardigheden Midden-Limburg 2021–2024 (verlengd tot 2025) geëvalueerd. Een van de belangrijkste constateringen hieruit is dat in elke gemeente passend (taal)aanbod is ontwikkeld maar dat het bereiken van de NT-1 doelgroep en het begeleiden naar dit aanbod een aandachtspunt blijft. Ook is in 2025 gestart met het opstellen van een nieuw regionaal programma, welke ter besluitvorming wordt voorgelegd aan alle colleges in Q1 2026. Dit nieuwe Programma zal uitvoering geven aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om voldoende aanbod op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden te bieden en om die inwoners te vinden die ondersteuning nodig hebben met basisvaardigheden.
• Regionaal is een start gemaakt aan het opzetten van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO) collectief. Dit collectief zet zich in voor een inclusieve en duurzame leerinfrastructuur voor mensen met beperkte basisvaardigheden en weinig opleidingsachtergrond, gericht op duurzame participatie.
• In 2025 heeft de gemeente Leudal met de ondertekening van een intentieverklaring uitgesproken te willen samenwerken met gemeenten, sociale en juridische organisaties en het ministerie van Justitie en veiligheid om inwoners met sociale en juridische problematiek passende (rechts)hulp te kunnen bieden. In lijn hiermee is onderzocht hoe de toegankelijkheid van sociaal-juridische ondersteuning in de gemeente Leudal verder verbeterd kan worden. De uitkomsten hiervan wordt meegenomen in het nieuwe armoedebeleid dat in 2026 wordt opgesteld.
• Door verlening van het beleidsplan schuldhulpverlening 2021 – 2025 met de duur van een jaar, kon in 2025 gestart worden aan een zorgvuldige evaluatie van het schuldhulpverleningsbeleid, de vroegsignalering van schulden en de inrichting van de schuldhulpverlening. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met de uitvoerders en ketenpartners binnen de schuldhulpverlening en met de doelgroep zelf. Met de uitkomsten en inzichten van deze evaluatie wordt in 2026 een nieuw beleidsplan opgesteld.

Zorgboulevard
Alle partijen in de zorg- en welzijnswereld zijn ervan overtuigd dat een integrale samenwerking cruciaal is om de zorg in de toekomst laagdrempelig bereikbaar en betaalbaar te houden. Daarom is het manifest zorgboulevard opgesteld en ondertekend door de veertien betrokken zorg- en welzijnsorganisaties in Leudal. Het manifest vormt de basis voor samenwerkingsafspraken tussen de partijen. Met zes van deze partijen is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de fysieke huisvesting van de zorgboulevard. Op basis van dit onderzoek is besloten het gezamenlijke fysieke huisvestingsspoor los te laten. De meerwaarde van het samenwerkingsspoor blijft door alle partijen gezien en omarmd en krijgt een vervolg in 2026.

Jeugd
Actieprogramma Kansrijke Start
De regionale coalitie Kansrijke Start Noord- en Midden-Limburg heeft sinds 2020 een stevige basis gelegd voor samenwerking tussen het medische en sociale domein. Het gezamenlijke doel is om alle kinderen in de regio een goede start in het leven te bieden, met nadruk op preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning voor gezinnen. Bij ca.16% van de zwangerschappen in Noord- en Midden-Limburg spelen binnen het gezin drie of meer kwetsbare situaties. Juist bij deze gezinnen is het van belang om tijdig het gesprek aan te gaan, zodat passende ondersteuning kan worden geboden en meer kinderen daadwerkelijk een kansrijke start krijgen. Om dit te versterken is in 2025 de GIZ (Gezamenlijke Inschatting Zorgbehoeften) geïntroduceerd. Dit is een erkende interventie is om hierover beter het gesprek aan te gaan en daardoor vaker en/of vroegtijdiger steun op maat beschikbaar te maken voor het gezin.
Daarnaast is in 2025 geprobeerd om één van de programma’s binnen Kansrijke Start, Nu Niet Zwanger, structureel op te nemen in de begroting van de GGD. Dat is dit jaar niet gelukt, mede vanwege de omvangrijke opgaven waarvoor de GGD in 2025 stond. Tegelijkertijd zijn er wel positieve ontwikkelingen binnen het programma gerealiseerd. Zo heeft de gemeente Leudal een dienstverleningsovereenkomst afgesloten met Stichting Babyspullen, een organisatie die zich inzet om de negatieve gevolgen van armoede voor jonge kinderen te verminderen door het verstrekken van babystartpakketten aan gezinnen die dat nodig hebben.

Ook op regionaal niveau zijn stappen gezet om de samenwerking en zichtbaarheid van het programma te versterken. Zo wordt de voortgang van het programma ondersteund door het Dashboard Kansrijke Start en de regionale website. Deze website ontving in oktober 2025 het predicaat ‘uitmuntend’ voor toegankelijkheid. Dit draagt bij aan de vindbaarheid en toegankelijkheid van informatie voor professionals en inwoners.

Samenhang Jeugdhulp-onderwijs
Er wordt een toenemend beroep gedaan op jeugdhulp, er zijn groeiende aantallen in het speciaal onderwijs en daarbij begrensde personele en financiële mogelijkheden. De eerder ontworpen systemen en gemaakte afspraken lopen vast. Daarom zijn we met de 7 Midden-Limburgse gemeenten, de Samenwerkingsverbanden en de MBO-instellingen gestart met het project ‘Samenhang Jeugdhulp Onderwijs’. Het project bestaat uit twee fases. Fase 1 is in 2025 afgerond door de oplevering van de gezamenlijke visie en de samenwerkingsagenda met de notitie ‘Anders denken, anders doen’.

De samenwerkingsagenda heeft als doel om jeugdigen beter te ondersteunen door onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp nauwer te laten samenwerken. Vanaf het schooljaar 2025-2026 zijn we aan de slag met het verbeteren van een soepele overgang voor jonge kinderen. Het doel is om jonge kinderen met extra ondersteuningsbehoeften zo vroeg mogelijk en dichtbij huis een plek in het regulier onderwijs te bieden. Daarnaast werken we met onderwijszorgarrangementen. Door voor specifieke doelgroepen en/of specifieke onderwijssoorten collectieve zorgarrangementen te organiseren, bundelen we expertise en middelen. Dit zorgt ervoor dat hulp direct en laagdrempelig beschikbaar is.

Uitbreiding Praktijkondersteuners huisartsen 
De implementatie van praktijkondersteuners huisartsen is één van de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd. In 2025 is een uitbreiding van de POH-jeugd bij 2 huisartsenpraktijken gerealiseerd, in totaal zijn nu bij 6 praktijken praktijkondersteuners aangesloten.

Taskforce Jeugd/Robuust zorglandschap
Naar aanleiding van financiële problemen bij meerdere zorgaanbieders en door zorgen over de kwetsbaarheid van het Limburgse jeugdzorglandschap is een provinciale taskforce van gemeenten, zorgaanbieders en landelijke instanties aan de slag gegaan met het opstellen van advies voor een versterking van het zorglandschap in Limburg.

In 2025 hebben we een data-onderzoek uitgevoerd naar de beschikbaarheid van 24-uurszorg. Het data-onderzoek zal gebruikt worden voor een gezamenlijke visie en beleid van Noord-, Midden- en Zuid-Limburg op het vlak van de verblijfsvoorzieningen, de transformatie van deze voorzieningen naar intensieve ambulante ondersteuning en de afbouw van de JZorgplus. In de aanbesteding ambulant en wonen van 2025 is waar mogelijk rekening gehouden met de opgestelde adviezen van de Taskforce.

Het monitoren van de actuele stand van zaken van de financiële situatie van de jeugdzorgaanbieders is in 2025 voortgezet. Met de Mutsaersstichting en Pactum is afzonderlijk een intensief traject doorlopen op basis van het landelijk “draaiboek continuïteit jeugdhulp”. Hierbij hebben de accounthoudende jeugdregio’s en de landelijk werkende jeugdautoriteit een rol in regievoering en monitoring. De gemeenten zijn niet verantwoordelijk voor het in stand houden van jeugdhulporganisaties. Wel zijn gemeenten verantwoordelijk voor de zorgcontinuïteit van jeugdigen in het bijzonder bij cruciale functies in de zorg die maar beperkt beschikbaar zijn.

Aanbesteding ambulant en wonen
Uit een eerdere verkenning bleek dat er grote overeenkomsten bestaan tussen hetgeen de Midden-Limburgse gemeenten met de ambulante jeugdhulp en woonvoorzieningen willen bereiken. Daarom hebben we als twee jeugdhulpregio’s Midden-Limburg Oost en Midden-Limburg West ervoor gekozen om de aanbesteding van ambulante jeugdhulp en wonen als Midden-Limburg uit te voeren en samen een nieuwe overeenkomst per 1 januari 2026 in te laten gaan.

Aanbesteding jeugdwetvervoer en leerlingenvervoer
In de afgelopen jaren zijn de opdrachten voor contractbeheer en juridische werkzaamheden met betrekking tot leerlingen- en jeugdwetvervoer aan Trafficon gegund. Het contract met Trafficon liep af op 31 juli 2025. Daarom is in 2025 een Europese aanbestedingsprocedure gestart voor het leveren van deze diensten. Vanaf 1 augustus 2025 zijn deze diensten opnieuw aan Trafficon gegund, met aanvullende eisen. Voorbeelden van deze aanvullende eisen zijn het intensiveren en onderhouden van het contact met ouders bij aanmeldingen en het tijdig melden van klachten.

Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming
De hulp en bescherming voor kinderen in kwetsbare situaties schieten tekort: het stelsel is te complex georganiseerd, de problemen in gezinnen en huishoudens worden niet in samenhang opgepakt, en ouders en kinderen voelen zich onvoldoende gehoord en gezien. Dit betekent o.a. dat er een andere manier van werken met goede ondersteuning van gezinnen en huishoudens noodzakelijk is. Hiervoor is in 2025 gezocht naar passende financiële ruimte in de rijksbegroting, deze is helaas niet gerealiseerd. Desondanks houden we vast aan de ontwikkelrichting . Met het programma Samen voor Veilig sluiten we in Noord en Midden-Limburg 1 op 1 aan bij de uitgangspunten van het toekomstscenario (gezinsgericht, rechtsbeschermend en transparant, eenvoudig en lerend).

Wmo
In 2025 hebben we de contracten voor Wmo-begeleiding en huishoudelijke hulp voortgezet en de structurele overleggen met de grootste aanbieders verder vormgegeven. Daarnaast zijn we samen met meerdere zorgaanbieders gestart met diverse werkgroepen, onder andere gericht op innovatieve ideeën, complexe doelgroepen en hoarding. Deze werkgroepen krijgen in 2026 een vervolg en werken hun plannen van aanpak verder uit. Hoewel het aantal indicaties voor Wmo-begeleiding en hulp bij het huishouden blijft toenemen, blijft de kostenontwikkeling vooralsnog achter bij de eerder geraamde groei. Dit wijst erop dat de ingezette sturing op doelmatige en passende ondersteuning effect heeft.

Toegang Wmo
De toegang, de klantregisseurs Wmo, bepaalt voor een belangrijk deel het gebruik van voorzieningen via het verstrekken van indicaties. In 2025 heeft de toegang actief ingezet op het terugverwijzen van ondersteuningsvragen die in het voorliggende veld konden worden opgepakt, en op het tijdig afschalen van ondersteuning naar lichtere vormen waar dat passend was. Ook is, waar mogelijk, gestuurd op het gebruik van algemene voorzieningen zoals maatschappelijk werk, Synthese, vrijwilligersorganisaties en open inlopen of huiskamerprojecten zoals Beek&Bos en het Jozefhuis Roggel.
Bij het bepalen van toegang tot maatwerkvoorzieningen wordt zorgvuldig gekeken naar de goedkoopst adequate voorziening, onder andere door hergebruik van hulpmiddelen te stimuleren en vooraf maximale bouwkosten af te bakenen bij woningaanpassingen.
Daarnaast heeft de toegang zich ook in 2025 intensief ingezet om de wachtlijsten, met name in het voor -en najaar, binnen de Wmo terug te dringen. Eind 2025 was de wachttijd teruggebracht tot de gehanteerde norm van twee weken.

Mantelzorg en vrijwilligers
Als Dementievriendelijk Leudal hebben we samen met onze vrijwilligers en (zorg)partners een breed aanbod aan (nieuwe) activiteiten voor mantelzorgers en vrijwilligers georganiseerd. Deze activiteiten varieerden van cursussen en sportlessen bij een sportschool tot informatieve bijeenkomsten en andere ontmoetingsmomenten.
De jaarlijkse waarderingsactiviteit voor mantelzorgers werd dit jaar zeer positief ontvangen. Synthese gaf dit jaar een mooie én vernieuwende invulling aan deze succesvolle middag en avond.

Hulp bij het huishouden en begeleiding volwassenen
De invoering van het abonnementstarief per 1 januari 2019 blijft een aanzuigende werking hebben op maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo. Ook zien we dit terug in het afgelopen jaar en het aantal indicaties.
In 2025 had Leudal gemiddeld 3% meer cliënten (11 personen) voor begeleiding in zorg in natura dan in 2024. Het aantal PGB bleef gelijk t.o.v. 2024. Daarnaast waren er gemiddeld 5% meer cliënten (47 personen) met een indicatie voor hulp bij het huishouden in zorg in natura vergeleken met het jaar ervoor. Bij het aantal PGB's zien we sinds 2022 ieder jaar een lichte afname.

Opvang en beschermd wonen volwassenen
De Noord -en Midden Limburgse gemeenten hebben voor de voorzieningen beschermd wonen en maatschappelijke opvang een gezamenlijke regionale beleidsagenda opgesteld, inclusief regionale uitvoeringsafspraken die in 2026 verder worden uitgerold. Op basis van deze beleidsagenda en afspraken blijven de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening binnen alle gemeenten gewaarborgd.

Afgelopen jaar hebben we daarnaast geïnvesteerd in het verkennen van nieuwe mogelijkheden om jongeren beter en passender te ondersteunen. Dit heeft onder andere geleid tot een succesvolle pilot in Roggel, gericht op jongeren met een (zware) ondersteuningsbehoefte. Binnen deze pilot wordt onder meer gewerkt aan het ontwikkelen van vaardigheden die bijdragen aan zelfstandig wonen. De pilot wordt als een succesvol voorbeeld gezien en heeft ook de aandacht getrokken van andere gemeenten in Noord- en Midden-Limburg. Daarnaast is het MIKMak-huis gecontinueerd als effectieve interventie, waarmee jongeren in een laagdrempelige setting ondersteuning krijgen die aansluit bij hun behoeften. Verder hebben we onderzocht welke kansen er zijn om de complexe en zorgmijdende doelgroep beter te bereiken en te ondersteunen, zodat ook zij een zo goed mogelijke kans krijgen op terugkeer en deelname aan de maatschappij.

Kinderopvang
De kinderopvang kent twee onderdelen: het peuterprogramma en de Sociaal Medische Indicatie (SMI). In 2025 is een daling zichtbaar in het aantal peuters dat gebruikmaakt van het peuterprogramma. Daarentegen is er een stijging te zien in het aantal kinderen dat op basis van een SMI gebruikmaakt van kinderopvang. Het aantal kinderen met een SMI-indicatie is toegenomen van 18 naar 24. Daarnaast zijn in het afgelopen jaar bij 12 gezinnen de indicaties met minimaal zes maanden verlengd. Deze ontwikkeling kan worden verklaard doordat in veel gevallen blijkt dat een langere indicatieperiode noodzakelijk is. De SMI is bedoeld voor ouders die vanwege ziekte, psychische problematiek of gezinsproblemen tijdelijk niet of onvoldoende in staat zijn om voor hun kinderen (tot en met 12 jaar) te zorgen. In de praktijk blijkt een maximale periode van zes maanden vaak onvoldoende om gezinnen daadwerkelijk te ontlasten en om te werken aan een structurele oplossing. Gezien deze ontwikkeling heeft de VNG eind 2025 een handreiking voor gemeenten ontwikkeld om beleid aan te passen en is het Rijk voornemens middelen vrij te maken voor deze doelgroep.