Risico beheermatrix

Risico's van in het verleden gegarandeerde hypothecaire geldleningen zijn ondergebracht bij de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Dit is een waarborg die de nederlandse overheid biedt wanneer iemand niet in staat is de hypotheek af te lossen en de NHG een mogelijke restschuld aan de bank moet voldoen. Op het moment dat de NHG niet aan haar verplichtingen kan voldoen wordt de gemeente aangesproken.

Financieel

Op het moment dat de gemeente wordt aangesproken voor de achtervang, moet er geld beschikbaar zijn om het voortbestaan van het waarborgfonds te garanderen.

S. Backus

Laag

Incidenteel

De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen, verantwoordelijk voor het beleid en de uitvoering van de Nationale Hypotheek Garantie, staat voor een toegankelijke koopwoningmarkt voor kwetsbare groepen en consumenten in kwetsbare situaties, ook wanneer de macro-economische situatie ongunstig is.

Laag

-

Woningcorporaties zijn als kapitaalintensieve organisaties voor hun financieringsbehoefte sterk afhankelijk van vreemd vermogen. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) helpt bij investeringen door woningcorporaties en borgt leningen (rente- en aflossingsverplichtingen) van woningcorporaties die deelnemer zijn van WSW. Dit zorgt er mede voor dat sociale woningbouw financieel mogelijk blijft. Wanneer de WSW niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen dan heeft de WSW met de gemeenten en het Rijk de afspraak dat WSW, indien nodig, kan beschikken over renteloze leningen. De gemeenten en het Rijk hebben hiervoor een achtervangovereenkomst afgesloten.

Financieel

Het risico dat achtervanggemeenten renteloze leningen aan WSW moeten verstrekken als de andere buffers onvoldoende zijn, is zeer klein en de impact beperkt. De gemeenten worden pas aangesproken als de andere zekerheidsconstructies binnen de corporaties en vervolgens binnen de WSW niet meer toereikend zijn. Als de gemeente wordt aangesproken zijn er geen middelen voorzien.

S. Backus

Laag

Incidenteel

Het waarborgfonds ziet toe op een goede verdeling van de achtervangposities.

Laag

€ 0

De ontvangen gelden na de verkoop van de aandelen Essent zijn grotendeels belegd. Beleggen kan financiële risico's met zich meebrengen.

Financieel

In 2025 is het restant van de portefeuille verkocht waardoor er geen risico meer is.

S. Backus

Laag

Incidenteel

n.v.t.

n.v.t.

Voor toekomstige investeringen zullen geldleningen afgesloten moeten worden, welke rentelasten met zich meebrengen. Aangezien het nog niet zeker is wanneer deze leningen aangetrokken moeten worden, nemen we deze op in de risicobeheermatrix.

Financieel

De rentelasten blijven stijgen.

S. Backus

Hoog

Structureel

Periodiek bijstellen van rentevisie in het treasurystatuut en het onderhouden van een liquiditeitsplanning.

Zeer laag

€ 150

Inflatie en stijgende kosten (zoals lonen en materiaal) verminderen de reële waarde van geld in de loop van de tijd verminderen. Door te indexeren, bewegen uitgaven mee met de economische realiteit, wat essentieel is voor financiële stabiliteit en het behoud van kwaliteit. Het is een transparante methode om kosten door te berekenen en maakt geleidelijke aanpassingen mogelijk in plaats van abrupte schommelingen.

Financieel

Extra kosten. Door te indexeren, bewegen uitgaven mee met de economische realiteit, wat essentieel is voor financiële stabiliteit. Het is een transparante methode om kosten door te berekenen en maakt geleidelijke aanpassingen mogelijk in plaats van abrupte schommelingen.

S. Backus

Gemiddeld

Structureel

We werken met een stelpost. De stelposten zijn cumulatief. Dit wil zeggen dat bijvoorbeeld de stelpost 2029 is samengesteld uit de stelpost 2026 tot en met 2029. Voor de stelpost loon/prijs wordt 10% van de berekende omvang elk volgend jaar als risico in de weerstandsparagraaf meegenomen. (t+1 10% t+2 20% t+3 30%).Voor de jaarstukken 2025 leidt deze post niet meer tot een risico.

Gemiddeld

2025 € 0 2026 € 0   2027 € 468   2028 € 1.507   2029 € 3.173

Met de invoering van de cao gemeenten 2021/2022 kunnen medewerkers vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie uren sparen. Met dit 'verlofsparen' kunnen medewerkers passend bij hun levensfase hun bovenwettelijke vakantie uren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens -en carrièreplanning en het gemeentelijke vitaliteitsbeeld. Deze vakantie uren verjaren niet. Het verlofsparen kan leiden tot verlofstuwmeren die medewerkers bijvoorbeeld inzetten voor een sabbatical of om eerder met pensioen te gaan. Normaliter worden er geen voorzieningen getroffen voor arbeidsgerelateerde voorspelbare kosten, maar het betreft hier een verplichting met een onvoorspelbare karakter, waardoor er wel een voorziening getroffen dient te worden.

Financieel

Het risico bestaat dat verlofspaarders zich niet aanmelden maar wel verlof sparen waardoor er geen voorziening wordt opgebouwd. Hierdoor kan een financieel risico ontstaan wanneer de werkzaamheden door inhuur of een nieuwe medewerker moeten worden gedaan. Het risico is echter nog laag omdat verlofsparen nog niet zo lang mogelijk is en er nog geen duidelijke verlofstuwmeren zijn. Monitoren van het bovenwettelijk verlof kan hierbij helpen.

S. Backus

Laag

Structureel

Monitoren van het bovenwettelijk verlof

Laag

€ 100

Er kunnen zich rampen en crisissen voordoen, zoals bijvoorbeeld corona en vluchtelingen Oekraine

Bestuurlijk/financieel

De gemeente moet personeel en materieel inzetten. Het is mogelijk dat een gedeelte van deze kosten onder verzekering, schadefonds valt of door het rijk wordt gecompenseerd. Er zullen ook kosten voor de gemeente zijn.

D.H. Schmälschlager

Incidenteel

Door een goede voorbereiding op rampen/calamiteiten en een adequate aanpak de schade beperken. Hiervoor zijn diverse plannen voorbereid zoals een bestrijdingsplan hoogwater Maas. Ook wordt geïnvesteerd in opleiding/oefening functionarissen Oranje Kolom.

Laag

€ 125

Door illegale dumpingen kan de grond of andere verontreinigingen in openbaar gebied kan de grond verontreinigd worden.Daarnaast gaat het  ruimen van xtc afval  gepaard met hoge kosten, waarbij een verplichting is ten aanzien van het ruimen.

Financieel

Indien de grond (voor zover het gemeentelijke eigendommen betreft) schoongemaakt moet worden, brengt dat kosten met zich mee.De onderzoek-, ruiming- en vernietigingskosten zijn erg hoog. Verder grote kans op bodemvervuiling waardoor sanering van grond dient plaats te vinden.

D.H. Schmälschlager

Gemiddeld

Incidenteel

Inzetten op actief opsporen amfetaminelabs zodat illegale dumpingen worden voorkomen. Preventief inzetten op vergroten meldingsbereidheid van signalen.

Gemiddeld

€ 300

Identiteitsfraude. In steeds meer gemeenten worden medewerkers burgerzaken vanuit de 'onderwereld' onder druk gezet om mee te werken aan het verkrijgen van een valse identiteit.Hier is steeds meer aandacht voor vanuit de daarvoor bedoelde vakorganisaties zoals de NVvB, maar ook de RIvGIn sommige gevallen zijn de gevolgen van identiteitsfraude verstrekkend. Als criminelen bijvoorbeeld op jouw naam leningen weten af te sluiten of een pand te huren, kan ineens de deurwaarder of politie voor je deur staan. Het kan dan jaren duren voordat je naam is gezuiverd.Verdwijnen van contant geldAan de balie wordt gewerkt met contant geld, het risico kan zijn dat dit verdwijnt.

Financieel/imago

Identiteitsfraude heeft wel verstrekkende gevolgen voor de betrokkenen. De mogelijkheid bestaat dat dit wordt verhaald op de gemeente van afgifte van de documenten.Het verdwijnen van contant geld heeft beperkte financiële gevolgen voor de gemeente.

S. Backus

Laag

Structureel

Er wordt gewerkt volgens vaste procedures o.a. 4 ogen principe, waarbij beveiliging en persoonlijke (op naam geregistreerde) toegang van toepassing is. Deze procedures zijn vast gelegd in daarvoor bedoelde documenten welke jaarlijks geaudit worden. Kluizen zowel groot als klein zijn afgesloten ook tijdens de momenten dat er personeel aanwezig is. Deze gaat alleen open als dit nodig is voor werkzaamheden.

Hoog

€ 0

Er kan zich een ramp en crisis ontstaan bij hoog water.

Bestuurlijk/financieel

De gemeente moet personeel inzetten. Het is mogelijk dat een gedeelte van deze kosten onder verzekering, schadefonds valt of door het rijk wordt gecompenseerd. Er zullen ook kosten voor rekening gemeente zijn.

D.H. Schmälschlager

Hoog

Structureel

Door een goede voorbereiding op rampen/calamiteiten en een adequate aanpak de schade beperken. Hiervoor zijn diverse plannen voorbereid zoals een bestrijdingsplan hoogwater Maas. Ook wordt geinvesteerd in opleiding/oefening functionarissen Oranje Kolom.

Hoog

€ 0

Vrijkomen, lekken of oneigenlijk gebruik van persoonsgegevens.

Financieel/imago

Afhankelijk van de aard, de ernst en de duur van de inbreuk wordt een bestuurlijke boete opgelegd. Door de inbreuk kan een inwoner een negatief beeld krijgen van de gemeente Leudal. Financieel risico is een schatting op basis van de eerder uitgegeven boetes door de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland.

S. Backus

Hoog

Incidenteel

Er zijn procedures opgesteld voor het melden van datalekken en rechten van betrokkenen. Systemen zijn beveiligd en in het informatiebeveiligingsbeleid en het privacybeleid is ook veel aandacht voor bewustwording bij de medewerkers.

Laag

€ 300

De gemeentelijke gegevens en persoonsgegevens dienen goed beschermd te worden tegen (ongeoorloofde) toegang (door onbevoegden). De gevolgen hiervan kunnen toezien op: verlies van vertrouwen van burgers, reputatieschade, politieke impact en/of een (bestuurlijke) boete uit privacywetgeving.

Financieel/imago

Dit kan leiden tot uitval van de gemeentelijke dienstverlening en het openbaren van persoonsgegevens. Het niet voldoen aan de normen gesteld in audits (bijvoorbeeld ENSIA) kan leiden tot afsluiting van bepaalde diensten, zoals DigiD en Suwinet.

S. Backus

Hoog

Incidenteel

De gemeente Leudal is verplicht te voldoen aan (nieuwe) EU-wet- en regelgeving ten aanzien van informatiebeveiliging en privacy (NIS 2-richtlijn/Cyberbeveiligingswet, Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), Wet politiegegevens (WPG)). De beveiligingseisen en normen volgen onder meer uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Dit is het normenstelsel voor informatiebeveiliging dat geldt voor de gehele overheid. Hiermee worden handvaten gegeven om de informatiehuishouding op een veilige manier in te richten. Dit alles wordt geaudit, via onder meer ENSIA en de WPG.

Hoog

€ 800

Door het dalen van de leerlingaantallen kunnen scholen onder de opheffingsnorm komen.

Als scholen onder de opheffingsnorm komen kan dit effect hebben op de exploitatie van de scholen, waardoor de school moet sluiten. Op basis van de verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Leudal kunnen scholen dan een beroep doen op de gemeente. Bekostiging wordt gebaseerd op het verschil tussen de aangetoonde daadwerkelijke exploitatiekosten en de voor betreffende school van de rijksoverheid ontvangen personele bekostiging, materiële bekostiging, groeibekostiging en kleinescholentoeslag.

I. Mathijsen

Laag

Incidenteel

Gemiddeld

€ 150

In 2025 zijn er 43 aansprakelijkstellingen door derde en 3 aansprakelijkstellingen door eigen organisatie geweest.Verder zijn er 103 zaken afgesloten waaruit een groot gedeelte nog uit voorgaande jaren.Kosten van rechtsbijstand en uitkeringen tot een maximum eigen risico ad. € 2.500 - /- claim komen voor rekening van de gemeente.

Financieel

Het risico van de aan de WA-verzekeraar voorgelegde claims bedraagt maximaal het eigen risico       ad. € 2.500 per claim.Afgaande op ervaringen vanuit het verleden en de stijging in het aantal aansprakelijkstelling van de afgelopen 2 jaren, zal het risico ca. € 48.000 bedragen.

Diversen

Gemiddeld

Incidenteel

Getracht wordt zoveel mogelijk lering te trekken uit schadegevallen zodat toekomstige schadegevallen worden voorkomen. Voorts wordt er geprocedeerd om betaling van schade te voorkomen. wel Schadegevallen die onder dekking van de WA-verzekering vallen worden voorgelegd aan de verzekeraar. Schadegevallen die onder het eigen risico blijven, worden in overleg met de gemeente behandeld door de verzekeringsmakelaar, hiervoor is een vast jaarlijks bedrag gemoeid.

Gemiddeld

€ 48

Borgen van de continuïteit van zorg voor jeugdigen en ouderen en behoud van personeel voor de Wmo en jeugdzorg.

Financieel

Als gemeente hebben we een wettelijke verplichting tot het borgen van de jeugdhulp en de Wmo. Wettelijke verplichtingen nemen altijd risico's met zich mee. We borgen die zo goed als mogelijk mede met behulp van de regio. We proberen inzicht te hebben in de lange termijn (ook van de financiële) risico's maar die zijn lang niet altijd volledig voorspelbaar.

I. Mathijsen

Hoog

Structureel

Een brede Taskforce Jeugd gaat een duurzame oplossing zoeken voor de problemen in de Limburgse jeugdzorg. De landelijke Hervormingsagenda Jeugd biedt daarvoor de basis. In de regio Midden-Limburg bouwen we verder aan sterke lokale teams en de verbinding met andere domeinen.

Hoog

€ 1.000

Algemene post om niet benoemde tegenvallers (o.a. procedurekosten; prijsstijgingen en andere negatieve ontwikkelingen) op te vangen. Het betreft hier o.a. kosten die niet afgedekt worden binnen de lopende plannen. De kosten hebben betrekking op plannen die vertraging oplopen als gevolg van: 1. diverse aanvullende procedure die doorlopen dienen te worden om plannen tot uitvoer te brengen     of 2. Het feit dat de plannen niet van de grond komen en waarbij wij het wel noodzakelijk achten te onderzoeken wat de oorzaak is van de vertraging en welke maatregelen noodzakelijk zijn om de noodzakelijke/gewenste plannen vlot te trekken.

Financieel/economisch

Door vertragingen kunnen vervolgschades optreden ten aanzien van de plannen.

P. Francot/M. Graef

Hoog

Incidenteel

In de reserve grondexploitaties is € 728.000 opgenomen om dit risico te dekken.

Afgedekt via reserve/voorziening

n.v.t.

Extra (rente)kosten omdat plannen langer in exploitatie zijn. De langere looptijd van de exploitatie kunnen een gevolg zijn van macro-economische ontwikkelingen en hebben gevolgen voor de prijs en het volume.

Financieel/economisch

Exploitatie wordt negatief.

P. Francot

Hoog

Incidenteel

In de reserve grondexploitaties is € 181.000 opgenomen om dit risico te dekken.

Afgedekt via reserve/voorziening

n.v.t.

Omdat het grootste deel van het gemeentelijk vastgoed een maatschappelijke functie heeft, is verkoop of privatisering ervan complexer en verlopen deze processen veelal moeizamer. Dit heeft te maken met de (maatschappelijke) bestemming en de (beperkte) gebruiksmogelijkheden. Herbestemming of herontwikkeling van deze vastgoedobjecten of locaties is daardoor meestal enkel aantrekkelijk voor specifieke marktpartijen. Dit type vastgoed en de vaak centrale plek ervan biedt ook kansen om (maatschappelijke) meerwaarde te realiseren. Dat zijn echter onzekere trajecten, zowel in tijd als in te verwachten opbrengsten. Daarom nemen we dit op in de risicoparagraaf. Ook brengen het lagere onderhoudsniveau (instandhoudingsonderhoud) en leegstand risico's met zich mee in de periode tot herontwikkeling/herbestemming. Van locaties waarvan duidelijk is dat herontwikkeling of herbestemming een uitkomst is, wordt dan ook voorgesteld om het betreffende vastgoed zo snel mogelijk te verkopen of te slopen.

Financieel/imago

Het risico is dat er op maatschappelijk vastgoed, dat vaker een relatief hoge boekwaarde heeft, versneld moet worden afgeboekt.  Hier komt bij dat niet wordt afgeboekt op vastgoed dat actief te koop wordt aangeboden. Daar staat tegenover dat de kosten voor onderhoud op een minimaal niveau plaatsvindt en dat herontwikkeling mogelijk een meerwaarde met zich meebrengt. Hierdoor wordt het risico als "gemiddeld" ingeschat en structureel, althans voor de periode tot aan afronding van een herontwikkeling of herbestemming.

S. Backus

Gemiddeld

Structureel

Sinds enkele jaren wordt nadrukkelijk ingezet op verkoop van overtollig (leegstaand) vastgoed ten behoeve va herontwikkeling of herbestemming. Dit heeft tot resultaten geleid en biedt voor het toekomstige overtollig vastgoed kansen, door aansluiting op behoefte en vraag vanuit de markt. Hiertoe is beleid opgesteld. Bij leegstand voor langere tijd (1 jaar of langer) wordt ook leegstandsbeheer of tijdelijke verhuur toegepast. Hierbij is het uitgangspunt het voorkomen van vandalisme en verpaupering. De huuropbrengsten zijn hierbij zelden kostendekkend. Het toenemende inzicht in en grip op de gemeentelijke vastgoedportefeuille en de naderende implementatie van het accommodatiebeleid zorgen voor een afnemend risico.

Gemiddeld

€ 60

Met de inventarisatie en actualisatie van het gemeentelijk vastgoed, in samenhang met de actualisatie van het accommodatiebeleid, hebben we keuzes gemaakt en of voorbereid die in lijn zijn met onze ambities en doelen voor (maatschappelijk) vastgoed en accommodaties. Het vastgoed dat hierin geen functie meer heeft of zal hebben, is en wordt afgestoten of gesloopt. Daarmee vervalt ook het onderhoud voor dit vastgoed of kan worden volstaan met instandhoudingsonderhoud in afwachting van afstoten of slopen. Het geactualiseerde meerjarenonderhoudsplan (DMJOP) inclusief bijbehorende routekaart worden toegepast op accommodaties die in eigendom blijven en de maatschappelijke functie behouden. We hebben en krijgen meer grip op het gemeentelijk vastgoed, zodat plotse tegenvallers worden voorkomen of beperkt tot een minimum.

Financieel

Met meer grip op de staat en het functioneren van het gemeentelijk(maatschappelijk) vastgoed en de stappen die we nog zetten (keuzes naar aanleiding van uitvoering accommodatiebeleid) beperken we de financiële risico's in dit verband. De risico's hebben vooral betrekking op onzekerheid over de toekomstige invulling en de periode daarvoor. We houden dan een onderhoudsplicht. Gelet op de keuzes die we hebben gemaakt en nog zullen maken, kwalificeren we dit risico als "gemiddeld" en als structureel, althans gedurende de periode die hiervoor nodig gaat zijn.

S. Backus

Gemiddeld

Structureel

De te nemen maatregelen om de risico's te beheersen zijn de zaken die reeds genoemd zijn als ontwikkelingen die een drukkend effect op de risico's hebben. Hierbij gaat het vooral om de vervolguitvoering van het accommodatiebeleid in samenhang met duurzaam meerjarenonderhoud.

Gemiddeld

€ 0

Algemene post om onvoorziene tegenvallers op te vangen. Het betreft hier o.a. kosten die niet afgedekt worden binnen de lopende plannen. De kosten hebben betrekking op plannen die nog in voorbereiding. De kosten kunnen een gevolg zijn  van: diverse procedure die nog in voorbereiding zijn en doorlopen dienen te worden om deze plannen tot uitvoer te brengen of het feit dat deze plannen niet van de grond komen en de gemeente het noodzakelijk acht te onderzoeken wat de oorzaak is dat deze niet van de grond en welke maatregelen noodzakelijk zijn om deze plannen vlot te trekken.

Financieel

Door vertragingen kunnen vervolgschades optreden ten aanzien van de plannen die in voorbereiding zijn.

P. Francot/M. Graef

Hoog

Incidenteel

In de reserve grondexploitaties is € 541.000 opgenomen om dit risico te dekken

Afgedekt via reserve/voorziening

"Ten behoeve van de uitbreiding van bedrijventerrein Ittervoort is € 3.453.046 per 1 januari 2026 geïnvesteerd en de verwachte investering op de locatie aan de Noorderbaan. Invulling vindt plaats op basis van maatwerk, niet op basis van een concreet plan. Bovendien moeten er nog kosten worden gemaakt voor het bouwrijp maken. Het terugverdienen van de kosten is een risico."

Financieel/economisch

Exploitatie wordt negatief

P. Francot/M. Graef

Hoog

Incidenteel

In de reserve grondexploitatie en verliesvoorziening  is € 1.547.000 opgenomen om dit risico te dekken.

Afgedekt via reserve/voorziening

n.v.t.

Op dit moment rest nog de afwikkeling van het faillissement van Nieuwe Borg (o.a. Ittervoort Noord en Neeritter Op den Heuvel) wat extra risico's (€ 888.000) oplevert. De risico's hebben betrekking op zaken waarmee de gemeente geconfronteerd kan worden bij de afwikkeling van het faillissement Nieuwe Borg.

Financieel/economisch

Als het risico zich voordoet zijn dit de kosten (minus de marktwaarde voor de grond) die niet verhaald kunnen worden.

P. Francot/M. Graef

Hoog

Incidenteel

In de reserve grondexploitaties is € 888.000 opgenomen om dit risico te dekken.

Afgedekt via reserve/voorziening

n.v.t.

De gemeente is aandeelhouder van de Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML). De hoogte van het aandelenkapitaal voor Leudal is € 2,483 miljoen. OML heeft een financieringsovereenkomst bij de BNG Bank bestaande uit een kasgeldlening van € 12,5 miljoen en een rekening-courant faciliteit van € 2 miljoen. De financiële positie van OML is solide. De gemeente staat garant voor € 431.892 uit hoofde van publieke taak. Het risico dat de gemeente wordt aangesproken op deze waarborg is gering.

Financieel

Verlies aandelenkapitaal

M. Graef

Laag

Incidenteel

Sturing via het aandeelhouderschap.

Laag

€ 432

De gemeentelijke bijdrage aan verbonden partijen kan stijgen door tegenvallende inkomsten of kosten die stijgen.

Financieel

De gemeentelijke bijdrage aan verbonden partijen kan stijgen door tegenvallende inkomsten of kosten die stijgen.

I. Mathijsen

Gemiddeld

Structureel

Rapportages worden ontvangen waarin de ramingen worden afgezet tegen actuele prognoses

Hoog

€ 400